بهگزارش خبرنگار میراثآریا، سلسله نشستهای سفرنامهخوانی با محور «خوزستانخوانی در سفرنامهها» با عنوان «هرمز اردشیر» و با همراهی انجمن «زیستبوم کهن زاگرس» برگزار میشود و در هر نشست بخشی از تاریخ، جغرافیا، فرهنگ، ادبیات و مردمشناسی خوزستان از دریچه سفرنامهها مورد بررسی قرار میگیرد.
در صد و سی و نهمین جلسه این مجموعه، مناطق لرنشین خوزستان از اندیمشک تا شمال الوار گرمسیری در سفرنامههای موسیو چریکُف و حسنعلی افشار بهعنوان محور اصلی بحث انتخاب شد. بخشهایی از این دو سفرنامه قرائت و کلیدواژههای مرتبط با جغرافیا، مردم و فرهنگ این مناطق بررسی شد.
با این حال، نشست تنها به خوانش متن سفرنامهها محدود نماند و حاضران با تفسیر، نقد و تحلیل روایتهای ارائهشده، تلاش کردند تصویری دقیقتر از مناسبات فرهنگی و اجتماعی مناطق مورد اشاره در سفرنامهها ارائه دهند.
حضور مجید توسلی، رئیس انجمن شاهنامهپژوهان لرستان، نیز به این نشست وجهی متفاوت بخشید. او ضمن شاهنامهخوانی، درباره شیوههای صوتی و تکنیکهای خوانش شعر، تفاوت گویشهای لری در مناطق مختلف و همچنین تنوع مقامهای موسیقی در مناطق لرنشین سخن گفت.
در ادامه، خوانش بخشهایی از شاهنامه فضای نشست را به سمت ادبیات حماسی سوق داد و پیوند میان ادبیات، زبان، موسیقی و جغرافیای فرهنگی مناطق لرنشین را در کانون توجه قرار داد.
توسلی با اشاره به تفاوتهای گویشی و موسیقایی میان مناطق لرنشین، این تنوع را بخشی از ظرفیت فرهنگی و زیباییشناختی این حوزه دانست؛ موضوعی که میتواند زمینهای برای پژوهش بیشتر درباره فرهنگهای محلی و مناسبات میان زبان، موسیقی، ادبیات و جغرافیا فراهم کند.
اعضای گروه «هرمز اردشیر خوزستان» نیز با طرح پرسشها و مشارکت در گفتوگو، ابعاد مختلف روایتهای سفرنامهنویسان را به بحث گذاشتند. این مشارکت نشان داد که سفرنامهخوانی صرفاً مرور خاطرات یک مسافر یا بازخوانی یک متن تاریخی نیست، بلکه میتواند به ابزاری برای شناخت لایههای مختلف زندگی اجتماعی و فرهنگی یک سرزمین تبدیل شود.
سفرنامه؛ فراتر از ثبت جغرافیا
یکی از محورهای مورد توجه در این نشست، نقش سفرنامهها در شناخت فرهنگ و جامعه خوزستان بود. سفرنامهنویس علاوه بر ثبت مسیرها، شهرها، روستاها و عوارض طبیعی، مشاهدات خود از زندگی مردم، آداب و رسوم، زبان، پوشش، مناسبات اجتماعی و شیوه زیست جوامع محلی را نیز ثبت کرده است.
از این منظر، سفرنامهها میتوانند در کنار منابع تاریخی، جغرافیایی و مردمشناختی، بخشی از منابع مطالعاتی برای شناخت گذشته و حتی بررسی تحولات اجتماعی و فرهنگی مناطق مختلف باشند.
در این نشست همچنین بر ضرورت توجه به سفرنامهنویسی معاصر تأکید شد. اعضای گروه «هرمز اردشیر» علاوه بر خوانش سفرنامههای منتشرشده، سفرنامههای خود را نیز برای حاضران قرائت میکنند و این آثار از سوی دیگر اعضا مورد نقد و بررسی قرار میگیرد؛ رویکردی که با هدف ترویج سفرنامهنویسی و تقویت نگاه پژوهشی به سفر دنبال میشود.
از سفرنامهخوانی تا توسعه فرهنگی
سلسله نشستهای «هرمز اردشیر» تلاش دارد خوزستان را نه فقط از منظر جغرافیای طبیعی، بلکه بهعنوان مجموعهای از میراث تاریخی، فرهنگی، ادبی و انسانی مورد مطالعه قرار دهد. در این چارچوب، سفرنامهها بهانهای برای گفتوگو درباره گذشته و حال خوزستان و شناخت تنوع فرهنگی این سرزمین هستند.
سفرنامه، حاصل مشاهده مستقیم و تجربه زیسته مسافر در یک جغرافیای مشخص است و از همین رو میتواند اطلاعاتی را در اختیار پژوهشگران قرار دهد که در برخی منابع رسمی و تاریخی کمتر دیده میشود.
بازخوانی چنین منابعی، علاوه بر کمک به شناخت تاریخ و فرهنگ، میتواند زمینه توجه بیشتر به ظرفیتهای فرهنگی و گردشگری مناطق مختلف خوزستان را فراهم کند؛ ظرفیتی که در صورت مطالعه، مستندسازی و معرفی مناسب، میتواند بخشی از مسیر توسعه فرهنگی و رونق گردشگری شهرها و مناطق استان باشد.
در پایان این نشست نیز بر تداوم خوانش و تحلیل سفرنامهها و استفاده از این منابع برای شناخت عمیقتر خوزستان تأکید شد؛ مسیری که در آن، هر سفرنامه میتواند پنجرهای تازه به بخشی از تاریخ، فرهنگ و زیست اجتماعی این سرزمین باز کند.
انتهای پیام/
نظر شما